Geschiedenis van de pop: van de oudheid tot Barbie
Poppen horen tot de oudste speelgoedsoorten van de mensheid. Ze waren cultusfiguren, grafgiften, modeboden en uiteindelijk kinderspeelgoed. In dit artikel over de geschiedenis van de pop lees je hoe de pop zich van de steentijd tot Barbie heeft ontwikkeld, welke vondsten tot de oudste behoren en welke mijlpalen vandaag belangrijk zijn voor verzamelaars.
Vroege figuren: cultus in plaats van spel
Al in de steentijd maakten mensen kleine mensenfiguurtjes. Het beroemdste voorbeeld komt uit Oostenrijk: de ongeveer 30.000 jaar oude “Venus van Willendorf”, gevonden in de Wachau en tegenwoordig in het Naturhistorisches Museum in Wenen. Een pop in de huidige zin is ze echter niet. Zulke figuren hadden vermoedelijk een cultische betekenis, bijvoorbeeld voor vruchtbaarheid.
Oudheid: de eerste echte poppen
Uit het oude Egypte zijn platte houten figuren met haar van kralen bewaard gebleven, die vaak in graven lagen. Of het speelgoed was of een religieuze betekenis had, is omstreden.
In het oude Griekenland en in Rome waren er dan duidelijk speelpoppen, deels zelfs met beweegbare armen en benen, van klei, hout, bot of ivoor. Meisjes droegen hun poppen vóór het huwelijk vaak op aan een godin, als teken dat de kindertijd voorbij was.
Middeleeuwen en vroegmoderne tijd
In de middeleeuwen waren eenvoudige poppen van hout, stof of stro wijdverbreid. In Neurenberg waren er in de late middeleeuwen al ambachtslieden die poppen maakten, destijds “Docken” genoemd.
Een bijzonderheid waren de modepoppen: Vanaf de 17e eeuw stuurden Parijse kleermakers fijn geklede poppen naar adellijke hoven in heel Europa om de nieuwste mode te laten zien. Ze waren de modetijdschriften van hun tijd.
19e eeuw: de grote tijd van de poppenmakers
- Houten poppen uit het Grödnertal: De slanke, beweegbare houten poppen uit het huidige Zuid-Tirol werden over de hele wereld verkocht.
- Papier-maché en was: goedkopere hoofden die je in mallen kon maken
- Porselein: Vanaf het midden van de eeuw veroverden hoofden van porselein de markt, eerst geglazuurd, daarna van mat biscuitporselein.
Thüringen met Sonneberg en Waltershausen werd het centrum van de Duitse poppenproductie, met bedrijven als Kestner, Kämmer & Reinhardt, Simon & Halbig en Armand Marseille. In Parijs ontstonden de luxepoppen van Jumeau en Bru.
20e eeuw: nieuwe materialen
- Karakterpoppen (vanaf 1909): poppen met echte kindergezichten in plaats van uniforme gezichten
- Stoffen poppen: Käthe Kruse liet vanaf 1910 zien dat poppen zacht en kindvriendelijk kunnen zijn. Meer in het artikel over Käthe Kruse-poppen.
- Celluloid en kunststof: Schildkröt maakte poppen licht en robuust. Meer in het artikel over Schildkröt.
- Vinyl en massaproductie: na de Tweede Wereldoorlog
- Barbie (1959): de volwassen modepop die de speelgoedwereld veranderde. Meer in het artikel over Barbie.
Poppen in cultuur en entertainment
Poppen zijn niet alleen speelgoed. De marionetten van de Augsburger Puppenkiste (een Duits marionettentheater) boeien al sinds 1948 generaties. En de horrorfilm “Annabelle” heeft laten zien hoe griezelig poppen kunnen overkomen als een film daarop uit is.
De geschiedenis van de pop tot vandaag
Tegenwoordig loopt de wereld van de poppen van babypoppen via modepoppen tot kunstenaarspoppen en levensechte reborn-baby’s. Antieke poppen zijn gezochte verzamelobjecten. In ons overzicht vind je meer dan 800 poppenmakers, handelaren en poppenklinieken uit de hele wereld.
Veelgestelde vragen
Wat is de oudste pop ter wereld?
Dat laat zich niet eenduidig zeggen. Vroege mensenfiguren zoals de ongeveer 30.000 jaar oude Venus van Willendorf zijn geen poppen in de huidige zin. Als speelpoppen gelden zeker vondsten uit het oude Griekenland en Rome.
Sinds wanneer zijn er porseleinen poppen?
Poppen met porseleinen hoofden kwamen midden 19e eeuw op. Eerst geglazuurd, later van mat biscuitporselein.
Waar lag het centrum van de Duitse poppenproductie?
In Thüringen, vooral in Sonneberg en Waltershausen, met bedrijven als Kestner, Kämmer & Reinhardt, Simon & Halbig en Armand Marseille.
Bronnen
Handig erbij
Gekozen bij het onderwerp van dit artikel.
Affiliatelinks: als Amazon-partner verdien ik aan in aanmerking komende aankopen. Voor jou blijft de prijs gelijk.
Lees verder
Meer over dit onderwerp op teddybear.at.
BarbieBarbie waarde: oude Barbie herkennen, verzamelen en verkopenBarbie waarde bepalen: zo herken je een waardevolle oude Barbie, lees je de stempel goed en verkoop je jouw pop slim aan …
PoppenArmand Marseille pop waarde: modellen en stempel herkennenArmand Marseille pop waarde: zo lees je het stempel (390, A 7 M), herken je de modellen en bepaal je wat jouw …Praat mee: hoe nuttig was dit artikel?
Ingelogde leden kunnen beoordelen en reageren.
Log in en praat mee
